Gleby

Według podziału zaproponowanego przez IUNG w Puławach gmina położona jest w nizinno – północnym (I) rejonie Lubelszczyzny, na terenie Małego Mazowsza (rejon przyrodniczo – rolniczy) i obszarze Wysoczyzny Lubartowskiej. Teren ten charakteryzuje się zdecydowaną przewagą osadów lodowcowych, wodno – lodowcowych i wodnych, które były podstawą tworzenia się z reguły ubogich gleb. Cechują go również nieuregulowane w większości do dziś czynniki hydrologiczne.

Pod względem typologicznym przeważają tutaj gleby bielicowe i pseudobielicowe oraz gleby rdzawe wyługowane. W dolinach i obniżeniach terenu występują gleby hydromorficzne glejowe, murszowo - mineralne, torfowe, murszowo – torfowe oraz mady rzeczne.

W tabeli zamieszczonej poniżej zestawiona została ocena bonitacji i przydatności rolniczej gleb w punktach wraz z syntetycznym wskaźnikiem jakości gleb według waloryzacji opracowanej w IUNG w Puławach. Ocena dokonana jest w 100 punktowej skali (100 punktów gleby najlepsze) i oparta jest na plonach uzyskanych doświadczalnie oraz na powierzchniach jednostek glebowych w poszczególnych gminach. Wskaźnik ten pozwala ocenić w określonej gminie jakość gleb jako elementu plonotwórczy.

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych IUNG w Puławach

Przedstawione powyżej dane wskazują, iż na terenie gminy Lubartów znajdują się jedne z najsłabszych gleb w powiecie pod względem przydatności rolniczej. Należy zauważyć, iż również w skali województwa obszary położone w północnej jego części, a więc także gmina Lubartów, posiadają najsłabsze warunki glebowe do prowadzenia działalności rolniczej. W związku z tym podstawowym warunkiem prowadzenia efektywnej działalności rolnej, szczególnie w kontekście jakości i przydatności rolniczej gleb, będzie wykorzystanie gatunków roślin dostosowanych do panujących na omawianym obszarze warunków glebowych lub zmiana profilu prowadzonej działalności rolniczej.

Przez tereny gminy przepływa rzeka Wieprz. Bieg rzeki jest kręty, obfituje w zakola i meandry. Bezpośrednio przy rzece znajdują się liczne starorzecza, częściowo zarośnięte i wypełnione wodą. Głębokość rzeki sięga 3 metrów, latem szerokość rzeki nie przekracza 10-12 metrów. Zdarza się, szczególnie po wiosennych roztopach i w czasie letnich obfitego deszczu, zalanie przez rzekę okolicznych terenów. Na terenie gminy Wieprz nie posiada bezpośrednich dopływów. Średni przepływ rzeki w okresie ostatnich 40 lat wynosi ok. 22,4 m3/s.

Przez teren gminy przepływają również inne mniejsze cieki, wśród których można wyróżnić Parysówkę, Starą Rzekę i Czerwonkę.

Czystość ogólna Wieprza, zgodnie z wynikami badań Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, nie jest objęta normą (ryc.2.4). Natomiast jeśli chodzi o pozostałe cieki przepływające przez teren gminy Lubartów, to stan czystości ich wód nie został objęty badaniami.

Obszary leśne

Na terenie gminy Lubartów powierzchnia gruntów leśnych wynosi 5997 ha. Część z nich należy do największego kompleksu leśnego w powiecie, Lasów Kozłowieckich, których całkowita powierzchnia wynosi 5 500 ha. Pod względem struktury własności znajdują się tutaj lasy państwowe zarządzane przez Nadleśnictwo Lubartów oraz lasy prywatne.

Przeważającym typem siedliskowym w lasach państwowych jest las mieszany świeży (LMśw) – 58%, a następnie bór mieszany świeży (BMśw) stanowiący – 16% powierzchni. Udział gatunkowy drzew występujących w drzewostanach przedstawia się następująco: Sosna sp. – 77,7%, Dąb sp. – 12,2%, Brzoza sp. – 5,3%, Olcha sp. – 3,3% i inne – 0,5%.

Struktura wiekowa wykazuje przewagę drzewostanów w przedziale od III do V klasy wieku (tj. 41-100 lat). Zajmują one 71% powierzchni (przy czym najwięcej w wieku 70 lat); pozostałe odpowiednio I – II klasa wieku (1 – 40 lat) – 22%; powyżej V kl.w. (> 100 lat) – 7%. Przeciętny wiek drzewostanów jest stosunkowo wysoki i wynosi 62 lata. Zasobność drzewostanów w przeliczeniu ilości surowca drzewnego w m3 na 1 ha jest wyższa od przeciętnej w Polsce i wynosi 224 m3/ha.

Sytuacja w lasach własności prywatnej przedstawia się odmiennie i mniej korzystnie. Związane jest to ze słabszymi warunkami siedliskowymi tych lasów oraz prowadzoną przez szereg lat nieefektywną gospodarką leśną. Przeważającym typem siedliskowym jest bór świeży (Bśw) i bór mieszany świeży (BMśw), które stanowią około 85% powierzchni lasów. Skład gatunkowy drzewostanów jest uboższy i na większości obszaru ma charakter monokultur sosnowych z domieszką brzozy i dębu (udział procentowy gatunków Sosna – 90%; Brzoza, Dąb i Olsza, pozostałe – 10%). Przeciętny wiek tych lasów wynosi ok. 35 lat, a przeciętna zasobność na 1 ha waha się w granicach 120 m3/ha.

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS, www.stat.gov.pl

Należy podkreślić wysoką lesistość gminy, której wskaźnik wynosi 36,6%. Wartość ta zdecydowanie przekracza średnią wojewódzką i powiatową. Wysokie nasycenie obszaru gminy w tereny leśne jest jednym z jej istotnych atutów oraz potencjałów rozwojowych.

Obszary chronione

Na terenie gminy znajdują się dwa obszary chronione. Poniżej przedstawiona jest ich charakterystyka.

Kozłowiecki Park Krajobrazowy

Rok założenia: 1990
Powierzchnia: 4 018 ha
Powierzchnia otuliny: 9 000 ha
Lokalizacja: gminy: Kamionka, Lubartów i Niemce.
Opis: Park położony jest na Równinie Lubartowskiej. Obejmuje największy w okolicach Lublina kompleks leśny. Pomimo równinnego charakteru w rzeźbie terenu wyróżniają się ciągi wydm o długości do ok. 1,5 km, wzgórza morenowe, terasy zalewowe i inne. Ponad 90% powierzchni parku stanowią lasy o dość dużym zróżnicowaniu. Przeważają bory świeże, bory wilgotne bory mieszane sosnowo-dębowe, ale występują także fragmenty boru bagiennego, świetlistych dąbrów, suchych borów sosnowych, olsów oraz szczególnie ciekawych łęgów wierzbowo-topolowych i jesionowych (w dolinie Mininy i Krzywej Rzeki).

W składzie gatunkowym drzewostanów znaczny udział ma rzadki gatunek dębu bezszypułkowego występujący w pobliżu wschodniej granicy naturalnego zasięgu. Lasom Kozłowieckim towarzyszą ciekawe florystycznie śródleśne łączki, bagienka i oczka wodne oraz zespoły stawów. Te ostatnie posiadają także duże walory faunistyczne jako ostoje ptaków wodnych.

Na terenie Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego stwierdzono występowanie m.in. żółwia błotnego, bociana czarnego i orlika krzykliwego.

Na opisywanym terenie zlokalizowany jest również rezerwat przyrody „Kozie Góry”. Położony jest w całości na terenie gminy Lubartów, w Leśnictwie Jawidz. Utworzony został w 1958 roku, jego powierzchnia wynosi 41,04 ha. Celem ochrony jest zachowanie ze względów przyrodniczych i naukowych fragmentu lasu dębowego o charakterze naturalnym z dębem bezszypułkowym – typowym dla siedliska piaszczystego na Wysoczyźnie Lubartowskiej.
W rezerwacie stwierdzono 14 gatunków drzew, 6 gatunków krzewów, 91 gatunków roślin kwiatowych i paprotników oraz 12 gatunków mszaków. Są to gatunki głównie pospolite charakterystyczne dla lasów i borów mieszanych. Fauna rezerwatu jest typowa dla wnętrza dużych kompleksów leśnych o dużym zróżnicowaniu poziomym i pionowym.

 

Surowce naturalne

W powiecie lubartowskim występuje znaczna ilość złóż kruszyw naturalnych oraz glin i torfów. Sporządzany corocznie przez Państwowy Instytut Geologiczny w Warszawie bilans zasobów kopalin informuje o aktualnie udokumentowanych (na dzień 31.12.2002) zasobach złóż i ich eksploatacji. W tabeli poniżej zestawiono złoża podstawowych surowców znajdujące się na terenie gminy Lubartów.


Tabela 2.3. Złoża kopalin pospolitych gminy Lubartów.